Milseog mhilis


Freagra

Confúicias, na huaisle is na hísle, deasghnátha agus ceol

 

先進於禮樂 - 複製

Confúicias agus tábhacht na ndeasghnáth

子曰:「先進於禮樂,野人也;後進於禮樂,君子也。如用之,則吾從先進。」

Jí yeuhk: “Sīn jeun yū láih ngohk, yéh yàhn yáh;hauh jeun yū láih ngohk, gwān jí yáh. Yùh yuhng jī, jāk n`gh chùhng sīn jeun.”

 Aistriúchán:

Deir Confúicias: “Foghlamaíonn an duine de shliocht anuasal conas na deasghnátha a chomhlíonadh sula gceaptar é ina oifigeach rialtais. Ach an duine de shliocht uasal, faigheann sé teideal uasail mar oidhreacht, agus ceaptar é ina oifigeach rialtais de thairbhe seo. De ghnáth, ní thosaíonn sé ag foghlaim conas na deasghnátha a chomhlíonadh go dtí tar éis a cheapacháin. Dá mbeadh orm rogha a bhaint astu agus duine a mholadh do phost, roghnóinn an duine a d’fhoghlaim conas na deasghnátha a chomhlíonadh sular ceapadh é.”

Nótaí mínithe:

禮樂 láih ngohk (deasghnátha agus ceol de réir bhunbhrí an téarma)

Córas deasghnátha ar leith a bhí i bhfeidhm sa tSín tráth. Bhí dhá chuid ag baint leis an gcóras seo: láih ( – dea-bhéas is deashghnáth) agus ngohk ( – ceol). Dhéantaí daoine a roinnt ina ngrúpaí éagsúla bunaithe ar a stadás (beagáinín cosúil leis an gcóras feodach) agus mhúintí custaim is deasghnátha na sochaí dóibh (láih (禮).  Bhaintí úsáid as ceol chun aighneas agus fadhbanna na sochaí a réiteach ( –  ceol).

野人 yéh yàhn: comóntach, duine den chosmhuintir, duine íseal.

君子 gwān jí: Duine uasal. Labhair mé faoi seo cheana – go hiondúil, séard a bhíodh i gceist leis an dtéarma seo ná duine maith agus dea-mhéineach. Ach san alt seo, duine den aicme uasal atá i gceist (beag beann ar a chuid tréithe pearsanta) – a mhalairt ar dhuine íseal.

Comóntach nó duine uasal

Ba ríthábhachtach le Confúicias iad na deasghnátha agus an córas láih ngohk.  San aimsir sin, b’éigean don chomóntach dianstaidéar a dhéanamh ar na deasghnátha agus conas iad a chomhlíonadh sula mbeadh seans aige post maith mar oifigeach rialtais a fháil.  Ach ní bheadh dianstaidéar de dhíth ar dhuine de shliocht uasal le go gceapfaí ina oifigeach é.

Gheobhadh sé an post gan choinníoll.  Tar éis a cheapacháin, is dócha go mbeadh staidéar agus eolas éigin faoi na deasghnátha de dhíth air, ach an mbeadh an leibhéal céanna suime agus eolais ar chúrsaí láih ngohk ag an duine de shliocht uasal a fuair an post de thairbhe a oidhreachta is a bheadh ag an gcomóntach arbh éigean dó na rudaí seo a fhoghlaim sula mbeadh sé cáillithe don phost seo?

Is dócha go raibh Confúicias cinnte de go mbeadh tuiscint níos doimhne ar na deasghnátha ag an té arb éigean dó dul i mbun staidéir chun a chuid cáillíochtaí a bhaint amach, agus go ndéanfadh sé fostaí níos fearr.

Nóta faoin aistriúchán

Sa bhuntéacs, deirtear “Foghlamaíonn an duine íseal láih ngohk sula gceaptar é ina oifigeach rialtais”.  Ach ar mhaithe le soléireacht, chinn mé sainmhíniú a thabhairt ar céard go díreach a bhí i gceist le láih ngohk in ionad an téarma Sínise a chuir san aistriúcháin.


Freagra

宿醉怎能治療好?愛爾蘭語有俗語教你!

愛爾蘭人喜歡甚麼?

愛爾蘭人很喜歡喝酒,尤其是威士忌和健力士啤酒。到酒吧去是我們文化的重要部份。但是,這麼喜歡喝酒當然會產生不少問題,其中之一就是宿醉。宿醉怎能治療好是使人頭痛的事。

俗語說

愛爾蘭語有俗語(seanfhocal)說:”Is é leigheas na póite ól arís”意思大概是”宿醉的治療法就是再喝酒”。這個治療法有效嗎?這個答案見仁見智。

Póit (名詞)= 宿醉 na póite = Póit 的屬格(tuiseal ginideach),即「宿醉的」

Teenagers drinking alcohol


1 Fhreagra amháin

Beannachtaí na Féile Pádraig oraibh go léir as Hong Cong

nathair

 

Nathracha nimhe san Áis

Bhuel, b’fhéidir gur éirigh le Naomh Pádraig bata agus bóthar a thabhairt do nathracha nimhe na hÉireann, ach is cosúil nár éirigh leis dul chomh fada soir le Hong Cong, agus tá an fhianaise le feiceáil sa phictiúr seo díomsa agus nathair nimhe i mo lámh agam!

Agallamh raidió – Beo ar an aer

An Satharn seo chaite, chuaigh mé beo ar an aer as Hong Cong chun cur síos a dhéanamh ar chonas mar a bheifear ag ceiliúradh na Féile Pádraig i Hong Cong.  Is féidir éisteacht leis an agallamh anseo:

本人於上個星期六上了愛爾蘭語區電台(Raidió na Gaeltachta)做直播訪問,講術在香港住的愛爾蘭人怎樣慶祝聖巴德利爵紀念日。可以聽那個訪問:

 


Freagra

Bliain an ainmhí athchogantaigh adharcaigh shona daoibh go léir – 羊年快樂

新年快樂

祝大家羊年喜氣洋洋,身體健康,萬事如意,心想事成,笑口常開,要咩有咩!

Bliain nua na Síneach

Ba mhaith liom an deis seo a thógáil bliain nua na Síneach shona a ghuí oraibh go léir. Go ndéana sibh bhur saibhreas, go gcomhlíontar bhur mianta go léir agus go raibh sibh i mbarr bhur sláinte.

I Hong Cong agus deisceart na Síne, tá sé coitianta “Gūng Héi Faat Chòih 恭喜發財” (Comhghairdeachas, go ndéana tú do shaibhreas) a rá le daoine mar bheannacht don bhliain nua.

blian nua2
Is fiú a lua chomh maith go dtugtar 羊年(Yèuhng Nìhn) ar bhliain na caorach/an ghabhair/an reithe, ach go n-úsáidtear an carachtar 羊 Yèuhng chun é seo a scríobh.  D’fhéadfadh caora, gabhair, reithe nó ainmhí adharcach athchogantach de chinéal eile a bheith i gceist leis an gcarachtar 羊.

a829a4796c4c0519 羊1


Freagra

Ráig den bhfliú i Hong Cong

Ráig fhliú

Tá ráig thromchúiseach den bhfliú i Hong Cong faoi láthair na huaire, agus í ag cruthú deacrachtaí móra d’ospidéil na cathrach.  Conas mar atáthar ag dul i ngleic leis an bhfadhb seo?  Labhair mé le Cearbhall Ó Síocháin faoi seo ar an gclár Cruinneog .

愛爾蘭語區電台節目《Cruinneog》電台訪問

香港今年流感情況越來越嚴重,對醫療人員有好大壓力。面對這麼大的問題,怎能處理呢?請閣下聽聽本人早前接受愛爾蘭語區電台(Raidió na Gaeltachta)的電台訪問。


Freagra

Leagan Sínise den bhfocal “Scuaibeadóir”

1024px-Sibiu_street-sweeper

Alt suimiúil agus plé spleodrach

Níos luaithe an tseachtain seo, tharraing alt a foilsíodh ar “Tuairisc.ie” neart cainte. Alt suimiúl a bhí ann, ach dár liom féin, chuir údar an ailt Breandán M Mac Gearailt an sliotar ar fóraoil. Cé go raibh bunús éigean leis na pointí a rinne sé maidir le Gaeilge lochtach, msh.“Caithfear creidmheas a thabhairt dimreoirí”, i mo thuairimse, leagadh an-iomarca béime ar “mhaoirseacht teanga”. Tá lochtanna i bhfad níos tromchúísí ná sin ag baint le TG4, mar shampla, ceist na bhfotheideal Béarla agus cláracha “Gaeilge” ina bhfuil neart Béarla le cloisteáíl iontu.  Is mór an trua é nár tugadh níos mó airde ar na ceisteanna seo san ailt.

Scuaibeadóirí

“Scuaibeadóirí” a bhí i measc na dtéarmaí a cháin údair an ailt, ach bhí neart daoine ann a chosain an téarma seo, agus aontaím leo. An chéad uair a chuala mé an téarma seo ar RnaG, bhí fhois agam cad é go díreach a bhí i gceist – cé nach raibh cloiste agam riamh cheana  go raibh ann do a leithéad de ról sna cluichí Gaelacha. Ag deireadh an lae, ‘sé cumarsáid an rud is tábhachtaí.

Leagan Sínise

Chuir sé seo mé ag smaoineamh. Conas a aistrítear “sweeper” i dteangacha eile? Chuaigh mé i mbun cuardaigh chun an téarma Cantanaise/Sínise a aimsiú. 清道夫 Ching1 Douh6 Fu1 a fuair mé. ‘Séard is brí leis an gcéad dá charactar 清道 Ching1 Douh6 ná “an bóthar a ghlanadh”. Cuirtear an carachtar Fu1 (fear) ag an deireadh, agus faighmis “fear a ghlanann an bóthar”.

An bhrí atá leis an dtéarma seo ná fear atá fostaithe chun an bóthar (nó áiteanna poiblí) a ghlanadh is a scuabadh. “Scuaibeadóir” atá ann. Nuair a bhí gá acu leis an dtéarma Béarla “Sweeper” (sweeper an sacair) a aistriú, cinneadh gur téarma oiriúnach é 清道夫Ching1 Douh6 Fu1. Úsáidtear an téarma seo sa Mhandairínis agus sa Chantanais, ach bheadh foghraíocht na mandairínise le haghaidh an téarma seo difriúil ón bhfoghraíocht atá tugtha anseo.


Freagra

Carachtar Sínise amháin-17 focal de dhíth le sainmhíniú a thabhairt air

Séard is brí leis an gcarachtar Sínise 倀(Cheung1) ná: “taibhse duine a maraíodh ag tíogar agus a chabhraíonn leis an dtíogar sin daoine eile a mharú”.  Meallann an taibhse seo íospártaigh i dtreo an tíogair, agus ithtear iad.

虎
Chuir mé an-suim sa charactar seo nuar a tháinig mé air (trí thimpiste) le linn dom a bheith ag cuardú focail eile sa bhfoclóir. Seacht bhfocal déag de dhíth le sainmhíniú a thabhairt air, cé nach bhfuil i gceist ach an t-aon charactar amháin.  (B’fhéidir go mbeadh duine éigin amuigh ansin in ann aistriúcháin níos giorra a sholáthar).

Seanchas

Is ón seanchas a thagann an focal 倀, agus cé nach bhfuil an carachtar seo in úsáid go forleathan (seans nach mbeadh míniú an fhocail ar eolas ag gach duine), tá seanfhocal sách comónta a bhaineann úsáid as an gcarachtar seo.

Seanfhocal: 為虎作倀 Wai6 Fu2 Jok3 Cheung1

Aistriúchán litriúil  ar an seanfhocail seo ná “Ról an Cheung a ghlacadh ar son an tíogair” nó “Cheung a dhéanamh díot fhéin ar mhaithe leis an dtíogar”. Úsáidtear é chun cur síos a dhéanamh ar dhuine a chabhraíonn le hainbheartach drochbheart a chur i gcríoch – comhchoirí an ainbheartaigh. Arc an diabhail.

201401231642029553_

4df2d76a440f9fecbd702

 

foclóirs