Milseog mhilis


Freagraí: 4

Deir Confúicias: “Ní gabhdán é an duine uasal”

gabhdán

子曰:「君子不器。」

Zi2 Joek6 Gwan1 Zi2 Bat1 Hei3

Deir Confúicias: “Ní gabhdán é an duine uasal”

Is téarma é 君子 (GwanZi2) a fheictear go minic i sathaoir Chonfúicias. D’fhéadfá é a aistriú mar “dhuine uasal”. An bunbhrí atá leis ná duine dea-mhéineach d’intinn uasal.

Is sliocht as 論語(LeonJyu5) (saothair Chonfúicias nó Analects as Béarla) í an abairt seo. ‘Séard a bhí i gceist ag Confúicias leis an abairt seo ná nach féidir leis an duine uasal nó 君子 a bheith díreach cosúil le gabhdán,rud nach bhfuil ach feidhm amháin aige.

Chomh maith le sin, ba chóir go mbeidh a chuid tuairimí agus barúla féin ag an duine uasal i leith gach rud. Ní “gabhdán” é an duine uasal ar féidir é nó í a líonadh le heolas ar nós rís a chuir isteach i ngabhdán nó coimeadán bia.

Advertisements


Freagra

Sicín ag caint le lacha

Lacha agus sicín

Sicín ag caint le lacha.

雞同鴨講 Gai1 Tung4 Ngaap3 Gong2

Sa Chantanais, úsáidtear an nath “Sicín ag caint le lacha” chun cur síos a dhéanamh ar dheacracht chumarsáide idir daoine de bharr easpa teanga coitinne. Mar shampla, tá fear ón Rúis nach bhfuil aige ach Rúisís ag iarraidh ceist a chuir ar bhean Fhrancach nach bhfuil aige ach Fraincís – táim cinnte go bhfuil sibh in ann a shamhlú conas mar a bheadh an comhrá eathrthu. An sicín (nó an Rúiseach) ag scolgarnach agus an lacha (nó an bhean Fhrancach) ag grágarsach!

Teangacha Síneacha

Cé gur minic a thugtar “Cánúintí Sínise” ar an iliomad teangacha a labharaíonn na Sínigh, tá roinnt mhaith daoine (mise san áireamh) a cheapann go bhfuil sé mí-chruinn cánúintí a thabhairt orthu.

Dá mbeadh cainteoir Cantanaise ag iarraidh comhrá a bheith aige le cainteoir Seangaidhnise, ní bheadh siad in ann iad fhéin a thuiscint! “儂好(Nung13 ho34)” a déarfadh an cainteoir Seangaidhnise, agus “你好Léih Hóu” a bheadh mar fhreagra ag an gcainteoir Cantanaise. “Gugalaí gug”, arsa an sicín, “Vác, vác” a d’fhreagrair an lacha.


Freagra

Conas a scríobhtar “deannach” sa tSínis?

deannach

 Conas a scríobhtar “deannach” sa tSínis?

Sa tSínis, úsáidtear an carachtar ( Chan4) chun an focal “deannach” a scríobh.  Leis an gcarachtar seo a chruthú, déantar dhá charactar difriúla a chomhcheangail le chéile –  cuirtear an carachtar 鹿 (Luk6, Fia) ar barr an charachtair  (Tou2, talamh/cré).  Tugann sé seo carachtar nua dúinn – “fia ag rith ar an dtalamh”.  Cén nasc atá idir fia ag rith agus deannach?

deannach2

 

Samhlaigh é seo – fia nó tréad fianna ag rith sa sabhána agus iad ag baint deannach as an dtalamh.  Nó níos éascaí fós, féach ar an bpictiúr seo:

fianna

 

Mar sin, nuair a fhéachaimid ar an gcarachtar, feicimid go bhfuil an fia ag rith ar an dtalamh agus é ag ardú scamall mór deannaigh:

deannach

I dtosach báire, scríobhadh an carachtar le 3 fhia chun tréad fianna a léiriú:

deannach3333

 

 

Ach thar na céadta blianta, tháinig athraithe ar an gcarachtar, agus sa lá atá inniu ann, scríobhtar é leis an aon fhia amháin.

fia

Comhdhéanamh an charachtair

Is sampla é an carachtar seo de 會意 (wui6 ji3).  S’éard is brí le wui6 ji3 ná “smaointe agus tuairimí ag teacht le chéile”.  Cuirtear dhá charachtar difriúla le chéile chun carachtar nua a chruthú, agus bíonn dlúthnasc idir miniú an dá bhuncharactar agus an carachtar nua.  Is ceann de na “6 leabhar” (六書 Luk6 Syu1) nó 6 fhoirmeacha éagsúla de charactair Shínise é wui6 ji3.

 


Freagra

Go dtí seo, céard iad na rudaí ab oiriúnaí domsa? Ól, meisce, spraoi, súgradh agus codladh.

「而今何事最相宜?宜醉、宜遊、宜睡。」

Ji4 Gam1 Ho4 Si6 Zeoi3 Soeng1 Ji4? Ji4 Zeoi3, Ji4 Jau4, Ji4 Seoi6.

blog 辛棄疾

 

Go dtí seo, céard iad na rudaí ab oiriúnaí domsa? Ól, meisce, spraoi, súgradh agus codladh.

Tagann an abairt seo ón leabhar 西江月 (Abhainn an iarthair faoi sholas na gealaí). Baineann an t-údar 辛棄疾 (San1 Hei3 Zat6 nó Xin Qi Ji) úsáid as Anadiplosis (athrá a dhéanamh ar fhocal deireanach chlásáil amháin sa chéad chlásál eile) chun cur síos a dhéanamh ar chonas mar a chaith sé a shaol. Ól, spraoi agus codladh, nach ar a bhí an t-ádh!

Nuair a bhí mé ag déanamh staidéar ar seo anocht, léigh mé gur sampla de 頂真修辭法(ding2 zan1 sau1 ci4 faat3) í an abairt thuasluaite­. Ní raibh an téarma Sínise seo cloiste agam cheana, agus chuaigh mé i mbun cuardaithe ar an idirlíon.

200px-Xin_Qiji2

Tháinig mé ar an téarma Anadiplosis (agus b’in é an chéad uair dom é seo a choisteáil sa Bhéarla chomh maith). Ar an drochuair, ní raibh mé in ann teacht ar an nGaeilge le haghaidh Anadiplosis, b’fhéidir gurb é “conchlann” an téarma is cosúlaí atá againn? (Fáilte roimh aon fhreagraí!)

 


Freagra

Cleite an fhéinics, adharc an aonbheannaigh

cleite - 複製

 

Is seanfhocal Sínise é 鳳毛麟角foghraíocht:fung6mou4leon4gok3) a dhéanann cur síos ar rud éigean atá tearc agus luachmhar. S’éard is brí leis an abairt seo (má aistrím go díreach í) ná “cleite an fhéinics, adharc an aonbheannaigh”. De réir seanchais na Síne, is ainmhithe fíor thábhachtacha iad an féinics agus an aonbheannach a bhfuil tréithe speisialta ag baint leo. Cinnte, níl sé éasca teacht ar chleite féinics nó adharc aonbheannaigh, (níl siad chomh fairsing le clocha na trá, d’fhéadfá a rá go bhfuil na rudaí seo chomh tearc le hiolar an eireabaill bháin agus chomh luachmhar le hór).  Má éiríonn leat teacht ar na rudaí luachmhara seo, nach ortsa atá an t-ádh!

 麒麟 Cé Lon (Aonbheannach Síneach)

Is ainmhí miotasach é an Cé Lon (麒麟,kei4leon4) nó aonbheannach Síneach.  De réir fhoinse amháin, tá ceann dragúin, adharc fia, eireaball bó, srón muice, droim tíogair agus básta béir ar an ainmhí seo.

 

Tá an ainmhí miotasach seo fite fuaite le seanchas agus stair na Síne.  De réir seanchais na tíre sin, chonacthas Cé Lon nuair a rugadh Confúicias.  Chomh maith le sin, glactar leis go forleathan gur ainmhí ádhúil, death-thuarúil é.

Cé go dtugtar “unicorn” ar an ainmhí seo sa Bhéarla uaireanta, níl sé cosúil leis an aonbheannach a bhfuil aithne againne ar.  Tá téarma ar leith sa tSínis chun cur síos a dhénamh ar an aonbheannach ón iarthar- 獨角獸 (duk6gok3sau3), agus tá sé soiléir ón dtéarma seo gur aistriúchán nua é.  S’éard is brí le 獨角獸 (duk6gok3sau3) ná “ainmhí leis an aon adharc amháin”. Maidir leis an gCé Lon (nó aonbheannach Síneach), tá ainmhí fíreann agus baineann ann.  Úsáidtear an téarma 麒(kei4 nó Cé sa Ghaeilge) le haghaidh an ainmhí fireann agus 麟(leon4 nó Lon sa Ghaeilge) don ainmhí baineann.  Cuirtear an dá charachtar ( 麒 Cé agus 麟 Lon) le chéile chun an focal “Cé Lon” a fháil.

鳳凰 An Féinics Síneach (Fóng Wong)

Maidir leis an bhféinics, tá sé fíor go bhfuil difríochtaí i gceist i gcomparáid leis an bhféinics ón iarthar. Cosúil leis an aonbheannach Síneach, tá ainmhí fireann agus baineann ann-(鳳凰fung6wong4 nó fóng Wong sa Ghaeilge), (鳳fung6 an t-ainm atá ar an éan fireann agus 凰wong4 a thugtar ar an gceann baineann). Is éain spesialta iad agus tá áit lárnach acu i seanchas na Síne.  Is minic a úsáidtear é mar dhea-chomhartha.

Níl na héin seo chomh fairsing (nó gránna) leis na préacháin in Éirinn agus más féidir leat cleite a fhaíl ón bhféinichs agus adharc a fháíl ón aonbheannach, bhuel, gach seans go bhfaighidh tú praghas árd orthu ar Ebay! Mar sin, an bhful aon rud ann sa lá atá inniu ann atá cosúil le “cleite an fhéinics, adharc an aonbheannaigh”?

Tearc agus luachmhar

Dá mbeinn féinn ag iarraidh an seanfhocal seo a úsáid chun cur síos a dhéanamh ar rudaí, bhuel, cad a dhéarfainn? Déarfainn gur “cleite féinics, adharc aonbheannaigh” iad ticéidí do chluiche ceannais iomána na hÉireann!  Chomh maith le sin, is féidir an nath cainte seo a úsáid chun trácht a dhéanamh ar dhaoine. Dár leatsa, an bhfuil mórán polaiteoirí ionraice i dteach Laighean, nó an “cleite an fhéinics,adharc an aonbheannaigh” iad?